Kazania ks. Andrzeja
Kościół, który wyszedł z ukrycia
Bracia i siostry… Dzisiejsza Ewangelia zaczyna się bardzo spokojnie, ale właściwie każde zdanie jest ciężkie od znaczenia. „Wieczorem owego pierwszego dnia tygodnia, tam, gdzie przebywali uczniowie, drzwi były zamknięte z obawy przed Żydami”.
Święty Jan bardzo świadomie podkreśla kilka rzeczy. Najpierw mówi: „pierwszy dzień tygodnia”. To nie jest tylko informacja o czasie. To jest język nowego stworzenia. Tak jak świat rozpoczął się pierwszego dnia, tak teraz rozpoczyna się coś nowego. Dalej…
Uczniowie są zamknięci. Jan podkreśla ich lęk: drzwi pozostają zamknięte z obawy przed tymi, których uznają za zagrożenie. Jeszcze kilka dni wcześniej byli razem z Jezusem w Jerozolimie. Teraz siedzą ukryci. I właśnie do takiej wspólnoty przychodzi Zmartwychwstały. Jan nie opisuje otwierania drzwi. Chrystus po prostu staje pośrodku. To bardzo charakterystyczne dla Ewangelii św. Jana: po zmartwychwstaniu Jezus nie jest już związany tym, co wcześniej ograniczało człowieka.
Pokój, rany i posłanie
A pierwsze słowa brzmią: „Pokój wam”. To nie jest zwykłe przywitanie. W Ewangelii Jana pokój jest darem mesjańskim. W czasie Ostatniej Wieczerzy Jezus mówił: „Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam”. Teraz ten dar rzeczywiście przynosi.
I zaraz potem pokazuje uczniom ręce i bok. To bardzo ważny moment. Zmartwychwstały nie ukrywa ran. Jan bardzo pilnuje ciągłości: Ten, który stoi pośród nich żywy, jest dokładnie Tym samym, który został ukrzyżowany. To nie jest ktoś „inny”. Nie jest to duch oderwany od historii męki. Rany pozostają…
Potem Jezus ponownie mówi: „Pokój wam”. A następne zdanie jest właściwie osią całej sceny: „Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam”. W Ewangelii Jana słowo „posłać” wraca nieustannie. Ojciec posyła Syna. Teraz Syn posyła uczniów. Kościół rodzi się więc nie jako grupa ludzi ukrytych wokół wspomnień o Jezusie, ale jako wspólnota posłana.
Tchnienie nowego życia
I wtedy pojawia się gest niezwykły: „tchnął na nich”. To słowo występuje w Biblii bardzo rzadko. Natychmiast przywołuje Księgę Rodzaju, gdy Bóg tchnął w człowieka dech życia. Ale jeszcze mocniej przypomina wizję z Księgi Ezechiela: martwe kości, w które wchodzi duch i zaczynają żyć. Jan pokazuje więc coś więcej niż chwilę pocieszenia uczniów. To jest moment stworzenia nowego ludu Boga.
Jedność, która zachowuje różnice
Dlatego dzisiejsza Ewangelia i czytanie z Dziejów Apostolskich bardzo dobrze się uzupełniają. U Jana wszystko dzieje się wewnątrz domu: cisza, zamknięcie, tchnienie. W Dziejach Apostolskich wszystko wychodzi na zewnątrz: szum, ogień, języki, tłum ludzi. To ten sam Duch, ale ukazany w dwóch opowiadaniach: Jan opisuje wieczór zmartwychwstania, a Łukasz w Dziejach Apostolskich – dzień Pięćdziesiątnicy. Jan odsłania dar Ducha i posłanie uczniów. Łukasz pokazuje wspólnotę, która dzięki Duchowi wychodzi z Ewangelią do ludzi.
I bardzo ciekawe jest to, że pierwszy znak działania Ducha w Dziejach Apostolskich dotyczy języka. Ludzie zaczynają się rozumieć. Partowie, Medowie, mieszkańcy Mezopotamii, Egiptu, Rzymu – Łukasz długo wymienia narody nie przez przypadek. Ta lista przypomina odwrócenie Babel. Tam język podzielił ludzi. Tutaj Duch tworzy jedność. Nie przez usunięcie różnic. Każdy przecież słyszy „w swoim własnym języku”. Jedność Kościoła nie polega więc na jednakowości, ale na jednym Duchu.
I dokładnie to podejmuje św. Paweł: „Wszyscyśmy bowiem w jednym Duchu zostali ochrzczeni”. Paweł nie mówi o wspólnym charakterze, temperamencie czy pochodzeniu. Mówi o jednym źródle życia.
Dlatego Pięćdziesiątnica nie jest tylko wspomnieniem wydarzenia sprzed dwóch tysięcy lat. To opowiadanie o tym, w jaki sposób rodzi się Kościół. Najpierw Chrystus staje pośród przestraszonych uczniów i przynosi pokój. Posyła ich, jak sam został posłany przez Ojca, i tchnie w nich Ducha Świętego (por. J 20,19–22).
Przywołane teksty i źródła
- Czytania liturgiczne – Uroczystość Zesłania Ducha Świętego, rok A
- Dodatkowe odniesienia: Rdz 2,7; Rdz 11,1–9; Ez 37,9–10; J 14,27