Przenieśmy się na chwilę do królestwa Judy pod koniec VII wieku przed Chrystusem. Nad Jerozolimą góruje świątynia, a mieszkańcy są przekonani, że skoro Bóg ma tutaj swój dom, nic naprawdę złego nie może ich spotkać. Tymczasem nad regionem ciąży cień Asyrii, a na wschodzie rośnie nowa potęga – Babilon.

Kilka kilometrów od Jerozolimy leży niewielkie Anatot. Tam, w rodzinie kapłańskiej, dorasta Jeremiasz.

Kiedy słyszymy słowo „prorok”, łatwo wyobrazić sobie człowieka mocnego: pewnego Boga, odpornego na lęk i zwątpienie. Człowieka, który zawsze wie, co powiedzieć i nigdy nie żałuje obranej drogi. Jeremiasz zupełnie nie pasuje do tego obrazu.

Kiedy Bóg go powołuje, Jeremiasz nie odpowiada z entuzjazmem. Przeciwnie – próbuje się wycofać: „Ach, Panie Boże, przecież nie umiem mówić, bo jestem młodzieńcem” (Jr 1,6).

Jest młody, niedoświadczony i przekonany, że nikt nie potraktuje go poważnie. Bóg odpowiada: „Nie mów: Jestem młodzieńcem. Pójdziesz, do kogokolwiek cię poślę, i będziesz mówił, cokolwiek tobie polecę”. Jeremiasz się zgadza, nie wiedząc jeszcze, ile będzie go kosztowała ta odpowiedź.

Jego zadanie można porównać do roli syreny alarmowej w mieście, które nie chce się obudzić. Gdy inni zapewniają: „Mamy świątynię, jesteśmy bezpieczni”, Jeremiasz ostrzega: „Świątynia nie ocali was, jeśli nie zmienicie swojego życia”.

Prorok, który czuje się zawiedziony

Nikt nie lubi człowieka, który budzi ze spokojnego snu. Najpierw Jeremiasza wyśmiewają, później próbują go uciszyć. Pewnego dnia, gdy przemawia na dziedzińcu świątyni, Paszchur – kapłan odpowiedzialny za porządek w domu Bożym – każe proroka wychłostać i zakuć w drewniane dyby ustawione przy bramie świątyni.

Jeremiasz spędza w nich noc. Nie może się wyprostować ani zmienić pozycji, ma poranione plecy i jest wystawiony na widok przechodzących ludzi. Najbardziej boli jednak to, że nie cierpi z ręki pogan – upokarzają go ludzie świątyni, przekonani, że w ten sposób bronią Boga.

Następnego dnia Jeremiasz zostaje uwolniony. Jest obolały i zmęczony, a właśnie ten moment odsłania przed nami dzisiejsze pierwsze czytanie. Prorok zwraca się do Boga: „Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść; ujarzmiłeś mnie i przemogłeś” (Jr 20,7).

To nie jest spokojna, pobożna modlitwa, lecz skarga człowieka, który czuje się przez Boga zawiedziony. Jego rozczarowanie można oddać słowami: „Uwierzyłem Ci. Poszedłem tam, dokąd mnie wysłałeś, i mówiłem to, co kazałeś mi mówić. Nie powiedziałeś jednak, że tak będzie wyglądało moje życie”.

Jeremiasz dochodzi do ściany i postanawia zamilknąć: „Nie będę już wspominał Boga ani mówił w Jego imię”. Skoro głoszone słowo nikogo nie zmienia, a przynosi jedynie szyderstwo i ból, prorok chce się wycofać. Jednak nie potrafi.

Można zamknąć usta, ale nie można uciszyć serca. Boże słowo nadal płonie w Jeremiaszu, dlatego prorok nazywa je ogniem: „Czyniłem wysiłki, by je stłumić, lecz nie potrafiłem”.

Nie znaczy to, że kryzys nagle mija. W tej samej modlitwie Jeremiasz raz ufa Bogu, a chwilę później przeklina dzień swoich narodzin. Nie odzyskuje spokoju ani dawnego entuzjazmu, lecz odkrywa, że powołanie sięga głębiej niż zmęczenie i rozczarowanie. Nie pozostaje wierny dlatego, że się nie załamał. Pozostaje wierny, mimo że się załamał.

Kiedy droga wygląda inaczej

Jego historia prowadzi do zdania, które w pewnym momencie wypowiada bardzo wielu ludzi. Brzmi ono: „Nie wiedziałem, że to będzie tak wyglądało”.

Małżonkowie pamiętają dzień ślubu, wspólne plany i przekonanie, że razem poradzą sobie ze wszystkim. Miłość dodaje sił. Po latach siedzą przy jednym stole, ale każde nosi swój ból i nie potrafią już naprawdę ze sobą rozmawiać: „Nie wiedziałem, że nasze małżeństwo będzie tak wyglądało”.

Rodzice przyjmują dziecko z radością i wyobrażają sobie jego przyszłość. Później przychodzi choroba, uzależnienie albo decyzje, wobec których pozostają bezradni; czasem dorosłe już dziecko nadal nie chce przejąć odpowiedzialności za własne życie. Rodzice boleśnie odkrywają, że mogą kochać, pomagać i modlić się, ale nie mogą przeżyć życia za swoje dziecko: „Nie wiedziałem, że rodzicielstwo będzie tak wyglądało”.

Młody człowiek, pełen ideałów, odkrywa w sobie pragnienie kapłaństwa i wstępuje do seminarium, ponieważ chce prowadzić ludzi do Boga. Po latach poznaje ciężar samotności, oczekiwań, których często nie sposób spełnić, oraz ludzkich dramatów, których nie potrafi naprawić. Bywa, że mówi innym o nadziei, podczas gdy sam nie potrafi jej wykrzesać w swoim sercu. Może nadal kochać swoje powołanie, a jednocześnie w głębi duszy mówić: „Nie wiedziałem, że moje kapłaństwo będzie tak wyglądało”.

W każdym z tych kryzysów prędzej czy później pojawia się pytanie o Boga: „Skoro mnie powołałeś, skoro wprowadziłeś mnie na tę drogę, dlaczego właśnie tak ona wygląda?” Kryzys nie zawsze oznacza, że wybraliśmy złą drogę albo utraciliśmy wiarę; czasami oznacza, że rozpadło się nasze wyobrażenie o tym, jak ta droga powinna wyglądać.

Nie każdą krzywdę trzeba nazywać krzyżem; czasem wierność Bogu wymaga szukania pomocy, postawienia granicy albo odejścia od zła. Dzisiejsze słowo Boże prowadzi nas jednak do innego pytania: co zrobić, kiedy droga nadal jest moja, ale wygląda zupełnie inaczej, niż się spodziewałem?

Jezus idzie przed nami

Właśnie przed takim pytaniem staje Piotr. Najpierw wyznaje: „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego”. Kiedy jednak Chrystus zapowiada cierpienie i śmierć, Piotr bierze Go na bok i zaczyna Go poprawiać: „Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie”.

Piotr chce iść z Jezusem, ale pod warunkiem, że Jezus wybierze drogę, którą on potrafi zaakceptować. Chce Mesjasza, lecz bez Jerozolimy i krzyża.

Dlatego słyszy: „Zejdź Mi z oczu, szatanie! Jesteś Mi zawadą” (Mt 16,23). Te słowa brzmią jak odrzucenie, ale Jezus tak naprawdę nie odrzuca Piotra, tylko prostuje jego myślenie: „Nie wyznaczaj Mi drogi. Nie pouczaj. Bądź uczniem”.

Święty Paweł nazywa to „odnawianiem umysłu”. Oznacza ono zgodę, aby Bóg zmienił nie tylko nasze życie, ale także nasze wyobrażenie o tym, jak powinno ono wyglądać.

Jeremiaszowi pozostał ogień Bożego słowa, a Piotrowi – Jezus idący przed nim. Żaden nie otrzymał wyjaśnienia całej drogi, ale każdy otrzymał powód, żeby nie odejść.

Może więc w kryzysie wystarczy powiedzieć: „Nie wiedziałem, że to będzie tak wyglądało. Nadal nie rozumiem. Skoro jednak Ty idziesz przede mną, nie odejdę. Zrobię następny krok”. Amen.