Apple zna prawie każdy. Nadgryzione jabłko, iPhone, komputery, które zmieniły sposób, w jaki pracujemy i komunikujemy się ze światem. Za sukcesem tej marki stał Steve Jobs. Człowiek niezwykłej wizji, przyzwyczajony do przekraczania kolejnych granic.

W 2004 roku przeszedł operację z powodu rzadkiej postaci nowotworu trzustki. Rok później stanął przed absolwentami Uniwersytetu Stanforda. Nie mówił im jednak przede wszystkim o sukcesie, technologii ani o tym, jak budować wielkie firmy. Mówił o życiu i śmierci. Powiedział wtedy: „Wasz czas jest ograniczony, więc nie marnujcie go, żyjąc cudzym życiem” (Steve Jobs, przemówienie na Uniwersytecie Stanforda, 12 czerwca 2005 r.; tłumaczenie własne).

Wrócił do pracy. Apple rozwijało się dalej, pojawiały się kolejne produkty. Choroba jednak pozostała częścią jego życia. Z czasem problemy zdrowotne narastały. W 2011 roku Jobs zrezygnował z kierowania firmą. 5 października tego samego roku zmarł. Miał 56 lat.

Jest w tej historii doświadczenie, które wcześniej czy później staje się udziałem wielu ludzi. Człowiek może mieć ogromny wpływ na rzeczywistość. Może tworzyć, planować, przewidywać, korzystać z najlepszej wiedzy i najlepszych specjalistów. A jednak wcześniej czy później dochodzi do granicy, której nie potrafi przesunąć. I odkrywa: mam ogromny wpływ na swoje życie, ale nie mam nad nim pełnej kontroli.

Gdy rozpada się nasz scenariusz

Właśnie w takie doświadczenie wprowadza nas dzisiaj liturgia słowa. Przenosi nas do starożytnego Izraela, do IX wieku przed Chrystusem. Staje przed nami prorok Eliasz.

Izraelem rządzi wtedy król Achab. Jego żona, fenicka księżniczka Izebel, wprowadza i wspiera kult Baala. Król idzie za działaniami żony. Prorocy Boga są prześladowani, a kraj coraz bardziej oddala się od wiary swoich ojców. Eliasz staje niemal samotnie przeciwko całemu systemowi.

W końcu dochodzi do niezwykłego wydarzenia na górze Karmel. Naprzeciw Eliasza staje czterystu pięćdziesięciu proroków Baala. Przygotowują ofiarę i przez wiele godzin wołają do swojego boga. Nic się nie dzieje. Potem Eliasz odbudowuje ołtarz Pana. Układa drewno, przygotowuje ofiarę, każe wszystko obficie polać wodą i zaczyna się modlić. Spada ogień. Lud pada na ziemię i woła: „Pan jest Bogiem! Pan jest Bogiem!” (1 Krl 18,39).

Po długiej suszy pojawia się również deszcz. Dla Eliasza musiał to być moment niezwykły. Po latach walki wszystko zdawało się wreszcie zmierzać we właściwym kierunku. Lud zobaczył, kim jest prawdziwy Bóg. Można było uwierzyć, że właśnie rozpoczyna się wielka przemiana Izraela.

Tymczasem następnego dnia Eliasz dostaje wiadomość od Izebel: jutro zginiesz. Ucieka, żeby ratować życie. Po całym dniu wędrówki przez pustynię siada pod krzewem i mówi do Boga: „Wielki już czas, o Panie! Odbierz mi życie” (1 Krl 19,4).

Jeszcze dzień wcześniej stał przed całym narodem jako zwycięzca. Teraz jest sam na pustyni, wyczerpany i nie widzi przed sobą drogi. Rozsypało się coś więcej niż jego plany. Rozsypało się przekonanie, że wie, jak ta historia powinna się potoczyć.

Przecież zrobił wszystko, co należało. Był wierny. Zaryzykował życie. Bóg odpowiedział. Lud zobaczył znak. Teraz powinno być już dobrze. Nie jest.

Odpowiedzialność i kontrola

I właśnie tutaj Eliasz staje się niezwykle współczesny. Bo my również nauczyliśmy się bardzo dobrze planować życie: zdrowie, pracę, pieniądze, przyszłość naszych dzieci. To wszystko ma sens. Odpowiedzialny człowiek powinien myśleć, przewidywać i korzystać z możliwości, które posiada. Problem pojawia się gdzie indziej. Po cichu zaczynamy wierzyć, że jeśli wszystko zrobimy właściwie, życie także powinno zachować się właściwie.

Jeżeli dobrze wychowam dzieci, dokonają dobrych wyborów. Jeżeli dbam o zdrowie, choroba mnie ominie. Jeżeli jestem blisko Boga i modlę się, moje życie powinno być w jakiś sposób chronione. A potem przychodzi nasza wiadomość od Izebel. Wydarzenie, którego nie było w scenariuszu. Diagnoza. Decyzja dorosłego dziecka. Kryzys małżeństwa. Utrata pracy. Śmierć kogoś bliskiego. I nagle odkrywamy różnicę między odpowiedzialnością a kontrolą.

Po doświadczeniu pustyni Eliasz w dążeniu do bliskości z Bogiem wędruje na Horeb. Tam rozgrywa się scena, którą słyszeliśmy w dzisiejszym pierwszym czytaniu.

Nadchodzi potężna wichura. Rozrywa góry i kruszy skały. Ale Boga nie ma w wichurze. Potem trzęsienie ziemi. Boga tam nie ma. Potem ogień. Także w ogniu Boga nie ma. W końcu Eliasz słyszy „szmer łagodnego powiewu” (1 Krl 19,12). Zasłania twarz płaszczem. Rozpoznaje Boga.

I chyba właśnie tego musiał się nauczyć. Bóg nie będzie powtarzał Karmelu za każdym razem, kiedy prorok znajdzie się w trudnej sytuacji. Nie można Go wpisać w jeden przewidywalny sposób działania. Nie możemy powiedzieć Bogu: ja będę wierny, a Ty zagwarantujesz mi odpowiedni rezultat. Ja zrobię swoją część, a Ty zrobisz swoją według mojego scenariusza.

Bóg nadal jest przy mnie

Na Horebie Eliasz odkrywa coś ważniejszego: mój plan może się rozsypać, a Bóg nadal jest przy mnie.

Podobny obraz daje dzisiejsza Ewangelia. To Jezus kazał uczniom wsiąść do łodzi, a jednak znaleźli się pośród fal i przeciwnego wiatru. Wierność nie jest gwarancją spokojnego morza. I właśnie pośród burzy Jezus mówi: „Odwagi! To Ja jestem, nie bójcie się!” (Mt 14,27).

Może to jest najważniejsza odpowiedź dzisiejszego Słowa. Trzeba robić wszystko, co do nas należy. Myśleć, przewidywać, być odpowiedzialnym. Ale przychodzi granica, za którą nie mamy już kontroli. Wtedy wiara nie polega na tym, żeby tę kontrolę odzyskać. Wiara pozwala nie pomylić utraty kontroli z utratą Boga.

Może rozpaść się nasz plan. Bóg nadal jest. I nadal mówi: „Odwagi! To Ja jestem, nie bójcie się!”.